Marija Ratković — arhitektica, dizajnerka, publicistkinja, teoretičarka i aktivistkinja

Obrazovanje i karijera

Rođena u Šapcu 1982. godine, gde je završila Šabačku gimnaziju. Osnovne i master studije završila je na Arhitektonskom fakultetu, Univerziteta u Beogradu. Doktorske studije završila je na odseku za Teoriju umetnosti i medija u okviru Centra za interdisciplinarne studije na Univerzitetu umetnosti u Beogradu. Program bioetike završila je na Pravnom fakultetu Univerziteta Harvard i školi javnog zdravlja Univerziteta Džordžtaun, kao i program javnog zdravlja koji je završila na Univerzitetu Jejl.

Umetnički i teorijski rad

Od 2006. godine aktivno izlaže i sarađuje sa umetnicama i umetničkim kolektivima u zemlji i inostranstvu. Kao nezavisna umetnica, teoretičarka i kuratorka učestvovala je na brojnim izložbama, konferencijama i radnim grupama širom sveta.

Radila je u okviru relevantnih umetničkih i istraživačkih grupa, među kojima su:

Četiri lica Omarske, grupa Četiri lica Omarske i grupa Spomenik, dobitnik je Godišnje nagradu za borbu protiv diskriminacije kroz zajednički rad (2011)

Red Min(e)d, Forensic Architecture, Centre for Research Architecture Goldsmiths University of London, Inicijativa za savremenu umetnost i teoriju, rad iz iblasti Kulture sećanja,

Više od ecenije aktivno je radila na organizaciji i koordinisanju istraživanja, seminara, predavanja, kulturnih događaja i javnih diskusija i sarađivala sa brojnim institucijama (Univerzitet u Beogradu, University of Fine Arts Vienna, Goldsmiths University of London, Univerzitet u Banja Luci, Institut za filozofiju i društvenu teoriju).

Književni rad i scenaria

Autorka je više dramatizacija, kratkih drama i scenarija za film i TV. Njen narativni kratki film Punta Cana (2018, USA) posle uspeha na međunarodnim festivalima dobio je zlatno priznanje International International Independent Film Awards u USA (2018). Laureatkinja je književne nagrade “Laza K. Lazarević” za najbolju savremenu pripovetku 2020. godinekoju dodeljuje Kulturni centar Šabac. “Ispod majice” je njen prvi romankoji je izašao 2020. godine.

Radovi u dramskoj umetnosti (izbor)

Pretposlednja panda ili statika, tekst: Dino Pešut, režija Maksim Milošević, Šabačko pozorište, Šabac

Kako si stvarno, režija Đorđe Živadinović Grgur, AKUD Branko Krsmanović, Beograd

Devojčice, režija Milena Bogavac, Reflektor teatar, Beograd

Ćao svima, Milena Bogavac, Sofija Dimitrijević, Mila Jovanović, Marija Ratković, režija Vojkan Arsić, Reflektor teatar, Beograd

Generacija Z, Milena Bogavac, Marija Ratković, režija Maksim Milošević, Šabačko pozorište, Šabac

Jedna i po žena svaki dan, režija: Maša Nešković, Vice Srbija

Crvena ljubav, režija Olga Dimitrijević, Bitef Teatar, Beograd (scenski dizajn)

Medijski rad i kulturna scena

Preko deset godina radi u medijima u zemlji i inostranstvu, u kulturi i umetnosti. Uz profesionalni rad u medijima (ELLE, Vice, Noizz, Peščanik) i umetnosti, angažovana je i u organizaciji na festivalima Befem, Blasfem, Resonate, Operosa, pri kulturnim centrima (Kulturni centar Srbije u Parizu, British Council, Swedish Institute and Swedish National Council for Cultural Affairs, Austrijski kulturni centar, Italijanski kulturni centar, Kulturni centar Beograd, Kulturni centar Pančevo, Kulturni centar Novi Sad, Kulturni centar Šabac), pozorištima (Šabačko pozorište, Reflektor teatar, Krsmanac), televizijama (RTS; TV Prva, Nova S, N1, B92), kao i brojnim međunarodnim organizacijama (WHO, Unicef, UN Women, UNHCR, UNDP, European Comission, Save the Children).

Aktivizam i javno zdravlje

Proteklih pet godina, nakon iskustva teške bolesti, aktivno se bavi aktivizmom. i radom u domenu javnog zdravlja, zaštite ljudskih prava i radom sa mladima kroz organizaciju Centru za biopolitičku edukaciju. Kroz organizaciju aktivno sarađuje sa Filozofskim fakultetom Univerziteta u Beogradu, Laboratorijom za eksperimentalnu psihologiju, Georgetown School of Public Health, Antropološkim institutom, SANU i Medicinskim fakultetom Univerziteta u Beogradu.

Značajna istraživanja:

„WITCH: Women Trust in Health System in Serbia“,

„Opterećenje lekara u zdravstvenom sistemu u Srbiji“,

Autorka je programa „Zdravstveno obrazovanje“, akreditovanog u Zavodu za unapređenje obrazovanja i vaspitanja u periodu od 2022. do 2025. godine. Sa autorskim timom Laboratorije za eksperimentalnu psihologiju učesnica je Šestog kongresa psihologa Srbije i inicijatorka više programa kontinuirane medicinske edukacije (KME) akreditovanih kod Zdravstvenog saveta Srbije.

Radovi (izbor)

2024: Poverenje žena u zdravstveni sistem u Srbiji: Validacija poverenja žena i poverenja u zdravstveni sistem

2024: Poglavlje: Biopolitički zaokret: Kovid kao metafora: Pregled značajnih post-Kovid teorijskih pristupa proizvodnji znanja u eri pandemije

2023: UNTERM T-SHIRT

2022: Svedočanstvo u kamenu: Arhitektura rata od Klugea do Heršera i Vajcmana

2022: Milenković, I., Daković, V., Romčević, B., Krstić, P., Cvejić, I. i Ratković, M. „DA LI SE HOLOKAUST MOŽE PONOVITI?“

2021: The Politics of Holocaust Representations on Film – From the Peaceful Landscape to the Death Gaze: Resnais, Lanzmann, and Farocki

2020: Ispod majice

Politički i društveni aktivizam

U periodu od 2019. godine do 2020. godine vršila je funkciju pomoćnice Gradonačelnika Šapca i bila zadužena za mlade

Kao snivačica Centra za biopolitičku edukaciju dobila je više nagrada za borbu protiv diskriminacije, za društveni aktivizam, doprinos ljudskim pravima i rad na očuvanju zdravlja žena.

Nagrade i priznanja

Četiri lica Omarske, Godišnja nagrada za borbu protiv diskriminacije (2011)

Kratki narativni film Punta Cana, Zlatno priznanje International International Independent Film Awards, (2018)

Književna nagrada “Laza K. Lazarević” za najbolju savremenu pripovetku (2020)

Drugi o Mariji i njenom radu

2022: ”OFFERING THE I”: AUTOBIOGRAPHICS IN CONTEMPORARY WOMEN’S PROSE