“Zlu vremenu, uprkos” 66. Sterijino pozorje

Podeli ovaj članak
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  


Sterijino pozorje počinje 18.juna, a deset predstava na tom festivalu boriće za nagrade. Njihova imena saopštio je na konferenciji za novinare novi selektor – teatrolog i dramski pisac Milivoje Mlađenović.

Iako je izvesno da nikad nije bilo toliko neizvesnih situacija u istoriji Sterijinog pozorja, kao što je to bio slučaj u ovoj sezoni, na radost svih ljubitelja teatra – ono će se održati od 18. do 26. juna i to pod sloganom “Zlu vremenu, uprkos!”, te će se deset predstava naći u glavnoj takmičarskoj selekciji, piše RTV.

  1. „Gospođa ministarka“, pisac Branislav Nušić, režija Tatjana Mandić Rigonat; Hrvatsko narodno kazalište „Ivana pl. Zajca“ Rijeka (Hrvatska)

Na bolesti moralne, dijagnostifikovane u Nušićevoj komediografiji, među kojima je vlastoljublje jedna od najrasprostranjenijih i najpogubnijih za zdravlje društvenog organizma, primenjivane su različite terapije. Tatjana Mandić Rigonat postupa rediteljski tako što u prvi plan ističe pogubni uticaj koje vlastohlepni subjekat ima na podsticanje razvoja malograđanštine, a time i kiča kao predvorja Zla. Taj malograđanski, provincijalni duh, žilav i prilagodljiv svakom vremenu, naročito snažan a poguban u našem dobu, u riječkoj predstavi pečatljivo je predstavljen na vizuelnom i muzičkom planu, a raskrinkan i poražen u raskošnoj glumačkoj igri.

2. „Deobe“, pisac Dobrica Ćosić, dramatizacija Spasoje Ž. Milovanović, režija Jug Radivojević; Srpsko narodno pozorište Novi Sad, Narodno pozorište Niš, Narodno pozorište Priština sa sedištem u Gračanici

Najpre najsnažniji utisak: na vizuelnom planu, više prema našim danima pomerena spektakularna, katarzična pozorišna povest o podelama koje traju, takoreći, od prapočela osećaja srpskog identiteta. A potom, bolna priča o nepomirljivoj razdvojenosti najrođenijih. Sa psihoanalitičkog stanovišta reč je preobražaju nečeg što je bilo vlastito i prisno, u drugo i tuđe. Ta delidba, u istorijskom smislu, konkretizovana kroz suprotstavljenost revolucije i zločina, nacionalnog i komspolitskog, partizana i četnika, ruralnog i urbanog, na kojoj počiva roman Dobrice Ćosića, u dramatizovanom obliku potisnuta je, a u prvi plan istaknuta lična i porodična tragedija čija je dubina, činilo se to prejakim kvalifikativom ili ne, ipak uporediva sa snagom antičke tragedije. Na temeljima polifonog, velikog srpskog romana izgrađena je spektakularna, scenski stilizovana, lišena folklorne ornamentike, moderna i glumački snažno opominjuća pozorišna tvorevina, u kojoj snažno simbolički deluju permanentni opoziti dramatičnog: smena svetlosti i mraka, bliskosti i distance, demonstracija sile i krhkost plemenitog.

3. „VItezovi Lake male“ (autorski projekat), režija Andraš Urban; Pozorište „Deže Kostolanji“, Subotica

Iza podnaslova „Subotička opera gala“ je uzbudljivo, beskrajno duhovito, satirično, autoironično i metateatralno pozorje, raspevana demistifikacija teatra, analiza ali i kritika građanskog operetskog pozorišta, istovremeno i sudbina mađarskog pozorišta u Srbiji, angažovanog i subverzivnog pozorišta, upotreba glumaca, njihove telesnosti, nasilje, i tako danas aktuelna manipulacija omogućena pozicijom moći. U ovom autorskom projektu odavno se urbanovski utemeljenom rediteljskom metodom suprotstavljaju dve estetike: ona istraživačka, kojoj je još od „ranih radova“ beskompromisno odan Andraš Urban i ona druga, ogrezla u tradiconalizam i ne tako benigni konzervativizam.

4. „Kus petlić“, pisac Aleksandar Popović, režija Milan Nešković; Narodno pozorište/Narodno kazalište/Nepszínház, Subotica

Farsičnost i izvitoperenost Popovićeve šarmantne drame netradicionalne forme čita se u kostimu, glumački rafinirano raskošnoj igri, dok je priča o poteri za zlatom, koja joj daje dinamizam akcione komedije, u režiji Milana Neškovića poprimila realističan karakter i istakla tendenciju potrage za ljudskošću, za lepim ljudskim licem. Sudbina je običnog, malog čoveka Aleksandra Popovića da po zakonima žanra u koji je uronjen, zapada u komične i apsurdne situacije, da se zabludelo, ali kočoperno, kao periferijski „kus petlić“ upliće u Istoriju, da se razmeće svojim stavovima o životu, religiji, politici, našim stalnim podelama. Zgusnuta, čvrsta predstava, ironijskog smera.

5. „Derviš i smrt“, tekst Meša Selimović, dramatizacija i režija Dejan Projkovski; Narodno pozorište Republike Srpske Banja Luka

Univerzalnost iskaza o ljubavi, ljudskim strastima, borbi dobra i zla, ljudskosti i bestijalnosti, u romanesknoj strukturi Derviš i smrt Meše Selimovića bila je i ostala veliki izazov za transponovanje u dramsku, a potom pozorišnu formu. Projkovski se, kad je reč o dramatizaciji, opredelio za totalitet dramskog potencijala koji sadrži roman. Prevodeći, potom, roman na scenski jezik, reditelj je insistirao na svakom psihološkom, filozofskom i lirskom detalju u glumačkoj igri, koji će doprineti da se raskoš i dubina misli kultnog romana učini verodostojnom. Na vizeuelnom planu, atraktivna a metaforična scenografija podražava atmosferu romana, naglašavajući teskobnost i neprestanu pretnju slobodi junaka, a s druge strane (uvođenjem konja i ptice) asocira na čežnju za skladom, lepotom i slobodom.

6. „Radio Šabac“, tekst i režija Olga Dimitrijević, Šabačko pozorište

Znalački koristeći iskustva i postupke dokumentarnog teatra, Olga Dimitrijević pozorišno analizira fenomen lokalne radio-stanice Šabac, koja je sedamdesetih godina prošlog veka bila najglasnija i najdalekometnija emanacija glasa „socijalističkog radnog naroda“, izraz njihovog naivnog i površnog pogleda na svet, ali i slika društva koje se polako kreće ka ponoru. Realizovana, uglavnom, u horskim glumačkim scenama, iako zasnovana na sećanju, dokumentarnim faktima, predstava pleni svojim humorom, ironijom, ali istovremeno je i sentimentalni zov, koliko i oporo i politično podsećanje na izvitoperenja tranzicije i njenih posledica. Jedna mala teatarska instalacija istorije radijskog medija postavljena je u drugom delu predstave, na pozornici na kojoj je i publika, kojoj se pruža i pogled u pusto gledalište. Moguće je da je pozornica u međuvremenu i opustela, zahvaljujući upravo tome što su, umesto umetničkih vrednosti, scenom zagospodarile najniže strasti na čije bujanje novokomponovana narodna muzika mora da je imala uticaja.

7. „Ako dugo gledaš u ponor“, pozorišna poema po motivima istoimenog romana Enesa Halilovića, autor i reditelj Zlatko Paković, Regionalno pozorište Novi Pazar/Kulturni centar Novi Pazar

Poetično, istovremeno i subverzivno, tragično pozorje naših dana, inspirisano potresnim romanom Enesa Halilovića. Pakovićeva predstava govori o usudu siromašnog sloja društva koji, uz sve nevolje, robuje još i običajima u kojima se kletvama i prokletstvima pridaje značenje sudbinskog a koje pritom osnažuju verske i svetovne institucije. Ovo je i snažna, zbijena priča o tome kako moćnici uređuju svet, kako žele da zagospodare životima potčinjenih, o manipulaciji, pretvorstvu i na lažima zasnovanom dunjaluku koji vrhuni u zločinstvu i njegovom prikrivanju. Dragocenost ove predstave je i u stalnom sustizanju i preplitanju sentimenta, poezije i drame i to onog izoštreno angažovanog u njoj, na najplemenitiji način. Potom, snažna i verodostojna ekspresivna glumačka sredstva ali tako neobjašnjivo dirljivo zavodljiv deziluzionizam, a to valjda otuda što poseduje izvesnu, preko potrebnu dozu egzotike koju joj daje specifična lokalna atmosfera i autentičan jezički kolorit.

8. „Velika depresija“, pisac Filip Grujić, režija Marko Čelebić; Srpsko narodno pozorište/Centar za razvoj vizuelne kulture Novi Sad

U originalu drama istaknutog pisca najmlađeg naraštaja srpskih dramatičara Filipa Grujića, u kojoj se prepliću socijalni, filozofski i poetski slojevi, ima naslov „Vilica Ebena Bajersa“. U osnovi komada je priča o stvarnim likovima i fenomenima s početka 20. veka, kada se radijum, čija je otrovnost velika, koristio u fabrikama, a u nadrilekarstvu bio propagiran kao lek. Ponirući u prošlost Grujić tvori sliku savremenog sveta koji je, s jedne strane, beskrupulozno gramziv, besplodan i neinventivan, posvećen raskalašnom životu kao jedinom smislu, a s druge strane je hor uniženih radnica („radium girls“), podređen surovoj kapitalističkoj eksploataciji. Tako u režiji Marka Čelebića nastaje predstava prefinjenog stilskog izraza, uverljive atmosfere i vizuelnog sklada koja se nameće kao metafora savremenog i surovog visokog društva, nasuprot snevačima pravednijeg, boljeg i naivnijeg sveta.

9. „Tiho teče Misisipi“, pisac Vladimir Tabašević, dramatizacija Ivica Buljan i Vladimir Tabašević, režija Ivica Buljan; Beogradsko dramsko pozorište

Zavodljiva predstava nastala na razvalinama romana Tiho teče Misisipi Vladimira Tabaševića u čijem je rastakanju i preuređivanju učestvovao i pisac, kao što će se pojaviti „sasvim lično“ i u njenoj izvedbi dajući tako, između ostalog, i legitimitet davno uočenoj nesavršenosti dramske forme za „pozorišnu upotrebu“. Predstava, svojstveno poetičkom smeru Ivice Buljana, sadrži odlike dramskog pozorišta, performansa, rok koncerta, a scenski prostor zaprema celu pozornicu u dibinu i širinu kako bi se na njoj instaliralo sve ono što su simboli naše savremene istorije (SFRJ), pa onda i tranzicije na srpski način), našeg „buvljaka“ na kojem smo izloženi i mi sami, već decenijama. Autoironična „identitetska“ igra glumaca postiže komičko dejstvo, kao i elementi sveopšte karnevalizacije kojoj je podvrgnut rediteljski postupak. Razuđen, dramatizovan, pa nanovo dedramatizovan roman, različiti vidovi komike i humora (u rasponu od verbalne komike do crnog i nonsensnog humora) udruženi sa sentimentalnim pasažima, paralelni dramski tokovi, zavaravanje recipijenta nedovršenim likovima, čine ovu mentalitetsku priču o odrastanju i erotskom sazrevanju jednog mladića, uzbudljivom pozorišnom slikom jedne prošle epohe.

10. „Šindlerov lift“, pisac Darko Cvijetić, dramatizacija i režija Kokan Mladenović; Kamerni teatar 55 Sarajevo

Perspektiva dečjeg, dečje poimanje sveta u kontaktu sa svetom odraslih, čine osnovu rediteljskog postupka Kokana Mladenovića na kojoj se u smrtonosnoj igri slaže zidanica sećanja na život u prijedorskom crvenom soliteru, „vertikalnom selu“. Saosećajno i bolno. Svaku rečenica romaneskne strukture Cvijetićevog romana moguće je upotrebiti kao aktivan dramaturški materijal, sliku, ideju, tekst. Tako je nastala traumatična pripovest, metafora zlog udesa Bosne i Hercegovine, cele Jugoslavije, jedno zacementirano sećanje, preplet stvarnog i fiktivnog. Distopija koja dejstvuje ubistveno. Predstava ne govori toliko o Zlu koje je minulo, koliko motri na budućnost, tragajući nenametljivo za odgovorom na pitanje: kako da živimo jedni pored drugih i jedni sa drugima.

1. „Hotel Zagorje“, pisac Ivana Bodrožić (autorski projekat Anice Tomić i Jelene Kovačić prema motivima romana Ivane Bodrožić); Gradsko dramsko kazalište „Gavela” Zagreb

Iz perspektive devojčice rođene u Vukovaru, sećanje na bolom impregnirano odrastanje, uspomena na prognaničke dane u nekadašnjoj političkoj školi u Kumrovcu. Traumatična iskustva, naročito o zatamnjenoj strani ženske strane sveta. Predstava katarzičnog dejstva, univerzalnog iskaza.

2. „Dječak je govorio bogu“, pisac Damir Mađarić, režija Samo M. Strelec; Hrvatsko narodno kazalište Osijek

Potresna, katarzična predstava o povampirenju fašizma, na osnovu zapisa dečaka iz jevrejske porodice koji sanja o tome da postane glumac, a čiji san prekida Smrt u oličenju fašističkog vojnika. Ovaj, kako ga reditelj označava „fantastičan komad za mlade i decu“ istvoremeno je i sarkazmom prožeta utopijska priča o bezmernoj veri u moć pozorišne umetnosti, kadroj da se suprotstavi svakom Zlu, nasilju i razaranju.

3. „Kreketanje“, pisac Almir Bašović, režija Aleš Kurt; Narodno pozorište Tuzla

Razuzdana, metadramskim česticama popunjena komična igra sa osloncem na Aristofanove Žabe. Snažno angažovana predstava zapitana o sudbini i moći i nemoći Pozorišta.

1. „Poetika gledanja“, režija i koncept Andraš Urban; Pozorište „Deže Kostolanji“ Subotica

Nežne slike, bez reči, a sa snažnim, simboličkim porukama o svetu prirode koju je čovek narušio svojom grubošću.

2. „Kao da kraj nije ni sasvim blizu“, pisac Maja Pelević, režija Nikola Zavišić; Bitef teatar Beograd

Nastala u specifičnim okolnostima, predstava u sedam snažnih poetskih fragmenata govori o (mogućoj) vezi čoveka i mašine, povezuje virtuelnu realnost i audio-vizuelne instalacije u potrazi za neizvesnim pozorištem budućnosti.



Source link

Vaš komentar